Om vijf uur ’s middags moeten vrouwen en kinderen van straat.
Wat daarna gebeurt is eeuwenoud, en het gebeurt achter gesloten gordijnen. Sunneklaas is geen variant van Sinterklaas voor de toerist: het is een feest van, voor en door Amelanders, het duidelijkst bewaard in de westelijke dorpen Hollum en Ballum.
eerste fase
De straten worden schoongeveegd
Gemaskerde figuren in witte lakens, met koeienhoorns, trekken door het dorp en zorgen dat vrouwen en kinderen binnen zijn. Dat duurt ongeveer twee uur.
tweede fase
Niemand mag herkenbaar zijn
De pakken zijn zelfgemaakt: witte lakens, beplakt met gekleurd papier, een kartonnen hoofdtooi en een masker. De hoorn — de ‘roeper’ — vervormt bovendien de stem.
derde fase
Eerst de jongens, dan de mannen
De eerste avond gaan de jongens van twaalf tot zeventien de straat op, de tweede avond de mannen van achttien en ouder. Ze trekken in groepen rond, spelen stukjes en ‘voesten’: een ritueel handgevecht.
Het jaar van een van de oudste beschrijvingen: jongens de eerste avond, mannen de tweede, vrouwen en kinderen van straat. In principe is er sindsdien weinig veranderd.
De roeper
Een hoorn die je stem onherkenbaar maakt.
De koeienhoorn heeft twee functies tegelijk: hij verandert je stem, en hij verjaagt volgens de overlevering de geesten van de winter. Onderzoekers zien er resten in van voorchristelijke rituelen rond de zonnewende — mogelijk zit ‘sun er om’, de keer van de zon, zelfs in de naam.
Van, voor en door Amelanders.
Een feest dat bleef
Pottenkijkers
Waarom het gesloten blijft.
Toeristen en journalisten zijn niet welkom, zeker niet in Hollum en Ballum. Fotograferen wordt ontmoedigd, en met buitenstaanders wordt er niet over gepraat. Wie vroeger toch kwam kijken, kon in de sloot of op de mestvaalt belanden.
Er is geen organisatie, geen programma en geen gemeentelijk toezicht. Het is het belangrijkste feest van het jaar, en het bestaat bij de gratie van het eiland zelf.